نوزادی که دو بار متولد شد!

پزشکان چگونه یک جنین ۲۳ هفته‌ای را از رحم خارج کردند؟

تصور کنید جنین هنوز حدود چهار ماه تا تولدش فاصله دارد، اما پزشکان مجبور شوند او را از رحم مادر خارج کنند، روی بدن بسیار کوچک او جراحی انجام دهند و سپس دوباره به رحم بازگردانند؛ آن هم با این امید که بارداری برای چند ماه دیگر ادامه پیدا کند.

این اتفاق در سال ۲۰۱۶ در تگزاس آمریکا رخ داد؛ زمانی که پزشکان با یک وضعیت بسیار نادر و خطرناک مواجه شدند. جنینی در هفته بیست‌وسوم بارداری به توموری بزرگ مبتلا شده بود که با دریافت حجم زیادی از جریان خون، قلب او را تحت فشار قرار می‌داد. ادامه بارداری بدون درمان می‌توانست جان جنین را به خطر بیندازد، اما تولد او در آن مرحله از بارداری نیز به دلیل نارس بودن شدید، بسیار پرخطر بود. تیم پزشکی تصمیم گرفت راهی غیرمعمول را امتحان کند: جنین را به‌طور موقت از رحم خارج کند، تومور را بردارد و سپس او را دوباره به رحم بازگرداند. این جنین، دختری به نام Lynlee Hope Boemer بود؛ نوزادی که بعدها رسانه‌ها او را «نوزادی که دو بار متولد شد» نامیدند.

توموری که زندگی جنین را تهدید می‌کرد.

پزشکان در دوران بارداری متوجه شدند که Lynlee به نوعی تومور به نام Sacrococcygela Teratoma یا SCT مبتلاست. این تومور در ناحیه دنبالچه یا انتهای ستون فقرات جنین ایجاد می‌شود و یکی از شناخته‌شده‌ترین تومورهای مادرزادی دوران جنینی است. وجود SCT به‌خودی‌خود به معنای مرگ جنین نیست. بسیاری از این تومورها پس از تولد قابل درمان‌اند. مشکل زمانی جدی می‌شود که تومور بسیار بزرگ و پرخون باشد. تومورهای بزرگ SCT می‌توانند برای تأمین خون مورد نیاز خود، مقدار زیادی از جریان خون را به سمت تومور منحرف کنند. در نتیجه، قلب جنین باید بسیار بیشتر از حالت طبیعی کار کند. در موارد شدید، این فشار می‌تواند به نارسایی قلبی با برون‌ده بالا و تجمع مایع در بدن جنین منجر شود. در مورد Lynlee، تومور به سرعت رشد کرده بود و وضعیت قلب جنین به مرحله‌ای رسیده بود که پزشکان نمی‌توانستند به سادگی منتظر بمانند تا زمان تولد فرا برسد.

اگر می‌خواهید بدانید سلول‌ها چگونه چرخه تقسیم خود را کنترل می‌کنند و اختلال در این فرآیند چه نقشی در شکل‌گیری سرطان دارد، می‌توانید مقاله به مقاله سرطان و چرخه سلولی مراجعه کنید.

چرا جنین را زودتر به دنیا نیاوردند؟

در نگاه اول شاید ساده‌ترین راه این باشد که جنین را به دنیا بیاورند و بعد تومور را خارج کنند. اما در هفته ۲۳ بارداری، جنین هنوز بسیار نارس است. پزشکان با یک دوراهی دشوار روبه‌رو بودند: اگر بارداری ادامه پیدا می‌کرد، تومور می‌توانست آسیب جدی به قلب جنین وارد کند؛ اما اگر نوزاد در همان زمان متولد می‌شد، با مشکلات شدید ناشی از نارس بودن مواجه بود. بنابراین تیم پزشکی به گزینه‌ای بسیار پرخطر اما بالقوه نجات‌بخش فکر کرد: جراحی جنین در حالی که بارداری هنوز ادامه دارد.

• جنین چگونه از رحم خارج شد؟

جراحان شکم و رحم مادر را باز کردند و Lynlee را تا نیمه از رحم خارج کردند تا بتوانند به تومور بزرگ متصل به دنبالچه او دسترسی پیدا کنند. در واقع، جنین به‌طور کامل از رحم خارج نشد؛ بخش عمده بدن او همچنان در رحم قرار داشت و تیم جراحی تلاش می‌کرد ارتباط او با جفت و بند ناف حفظ شود. پزشکان پس از دسترسی به تومور، حدود ۹۰ درصد آن را برداشتند. در جریان عمل، قلب کوچک Lynlee برای مدتی متوقف شد و او به انتقال خون نیز نیاز پیدا کرد. پس از پایان جراحی، جنین دوباره درون رحم قرار گرفت و پزشکان کیسه آمنیوتیک و رحم مادر را ترمیم و بستند. به این ترتیب، بارداری پایان نیافت؛ بلکه پس از یک جراحی پیچیده، ادامه پیدا کرد.

• «تولد دوم» ۱۲ هفته بعد

ماجرا هنوز تمام نشده بود. پس از جراحی، هدف اصلی این بود که بارداری تا حد امکان ادامه پیدا کند و Lynlee پیش از موعد متولد نشود. مادر تحت مراقبت و استراحت قرار گرفت و حدود ۱۲ هفته بعد، در نزدیکی هفته ۳۶ بارداری، Lynlee با سزارین به دنیا آمد. این بار دیگر خبری از بازگشت به رحم نبود. او واقعاً متولد شده بود.

هشت روز پس از تولد نیز پزشکان باقی‌مانده تومور را با جراحی خارج کردند. به دلیل همین جراحی غیرمعمول داخل رحم، داستان Lynlee در رسانه‌ها با عنوان «نوزادی که دو بار متولد شد» مشهور شد. البته از نظر پزشکی، Lynlee واقعاً دو بار متولد نشده بود. نخستین خروج او از رحم بخشی از یک جراحی جنینی بود، نه تولد به معنای پزشکی. «دو بار متولد شدن» عبارتی رسانه‌ای برای توصیف این اتفاق خارق‌العاده است.

آیا چنین جراحی‌هایی واقعاً ممکن‌اند؟

داستان Lynlee ممکن است شبیه یک اتفاق علمی‌تخیلی به نظر برسد، اما جراحی جنین یک حوزه واقعی و پیشرفته در پزشکی است. البته جراحی باز جنین بسیار پیچیده و پرخطر است و تنها در شرایط خاص و در مراکز تخصصی انجام می‌شود. پزشکان پیش از انتخاب این روش، وضعیت مادر و جنین، شدت بیماری، سن بارداری و احتمال آسیب ناشی از ادامه بارداری را بررسی می‌کنند.

امروزه علاوه بر جراحی باز، روش‌های کم‌تهاجمی‌تری نیز برای برخی بیماری‌های جنینی وجود دارد؛ از جمله استفاده از فتوسکوپی، لیزر، رادیوفرکوئنسی و سایر مداخلات داخل رحمی. بنابراین داستان Lynlee تنها درباره یک تومور عجیب نیست؛ بلکه نمونه‌ای از مسیری است که پزشکی طی کرده تا بتواند برخی بیماری‌ها را پیش از آنکه نوزاد حتی متولد شود، درمان کند.

آیا «نوزاد دو بار متولدشده» تنها مورد در جهان بود؟

احتمالاً بهتر است در اینجا با احتیاط صحبت کنیم. عبارت «تنها کودک تاریخ که دو بار متولد شده» بیشتر یک تعبیر رسانه‌ای است و نمی‌توان آن را به‌عنوان یک واقعیت علمی قطعی مطرح کرد. آنچه با اطمینان می‌توان گفت این است که داستان Lynlee یکی از مشهورترین نمونه‌های جراحی باز جنین است که در آن جنین برای انجام عمل از رحم خارج و سپس دوباره به رحم بازگردانده شد.

از آن زمان نیز پژوهشگران به بررسی روش‌های مختلف درمان بیماری‌های جنینی ادامه داده‌اند؛ روش‌هایی که در بعضی موارد حتی بدون خارج کردن جنین از رحم می‌توانند انجام شوند. در واقع، پزشکی امروز گاهی با شرایطی روبه‌رو می‌شود که انتخاب میان «تولد» و «ادامه بارداری» دیگر یک انتخاب ساده نیست. در چنین شرایطی، پزشکان می‌توانند تلاش کنند مشکل را در همان محیطی که جنین در حال رشد است درمان کنند. داستان Lynlee نمونه‌ای شگفت‌انگیز از همین ایده است: پزشکی که به جای اینکه برای تولد منتظر بماند، تصمیم گرفت برای نجات جنین، پیش از تولد به سراغ درمان او برود.

منابع

1. Fetal Surgery Removes Grapefruit-Sized Sacrococcygeal Teratoma

2. Sacrococcygeal Teratoma

3. CBS News — Baby “born twice” after life-saving surgery
4. Minimally Invasive Fetal Surgery and the Next Frontier

نویسنده: زهرا مفیدی

دانلود PDF مقاله