بعد از کنکور تجربی چه اتفاقی می‌افتد؟
بعد از برگزاری کنکور، مرحله بعدی برای داوطلبانی که قصد ورود به دانشگاه دارند، بررسی نتیجه و انتخاب رشته است. اما انتخاب رشته صرفاً به این معنی نیست که فهرستی از رشته‌ها را ببینیم و چند مورد را انتخاب کنیم. در واقع، در این مرحله باید ببینیم با توجه به نتیجه‌ای که به دست آورده‌ایم، چه گزینه‌هایی در دسترس ما قرار دارند و کدام‌یک با علاقه، توانایی، شرایط زندگی و هدف آینده ما سازگاری بیشتری دارند.
به همین دلیل بهتر است انتخاب رشته را از دو زاویه ببینیم:
من چه رشته‌هایی می‌توانم انتخاب کنم؟
و
کدام‌یک از این رشته‌ها برای من مناسب‌تر است؟
پاسخ سؤال اول بیشتر به نتیجه کنکور، ضوابط پذیرش و رشته‌محل‌های موجود مربوط می‌شود؛ اما پاسخ سؤال دوم به خود شما، علایق، توانایی‌ها و اهداف آینده‌تان بستگی دارد. بنابراین، بهتر است پیش از انتخاب نهایی، شناخت مناسبی از رشته‌ها و مسیرهایی که هرکدام پیش روی شما قرار می‌دهند داشته باشید.
چه رشته‌هایی را می‌توان از گروه تجربی انتخاب کرد؟
یکی از رایج‌ترین تصورها درباره گروه آزمایشی علوم تجربی این است که انتخاب‌های داوطلب در نهایت به چند رشته محدود می‌شود؛ در حالی که دامنه رشته‌های قابل انتخاب بسیار گسترده‌تر است.
در یک نگاه کلی می‌توان این رشته‌ها را در چند حوزه مختلف دید:
- علوم پزشکی و سلامت: رشته‌هایی مانند پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و مجموعه‌ای از رشته‌های پیراپزشکی و علوم سلامت در این دسته قرار می‌گیرند.
- علوم زیستی و زیست‌فناوری: علوم زیستی یکی از مسیرهای مهم برای علاقه‌مندان به زیست‌شناسی، سلول و مولکول، ژنتیک، میکروبیولوژی، زیست‌فناوری و حوزه‌های نوین زیستی است.
معرفی رشته‌های علوم زیستی و زیست‌فناوری
- شیمی و علوم آزمایشگاهی: بخشی از انتخاب‌های گروه تجربی نیز به حوزه‌های شیمی، آزمایشگاه و علوم مرتبط با آن مربوط می‌شود.
- کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست: مسیر تجربی فقط به بدن انسان و علوم پزشکی محدود نیست. رشته‌هایی در حوزه کشاورزی، گیاه، خاک، منابع طبیعی، محیط‌زیست و علوم مرتبط نیز می‌توانند در مسیر تحصیلی داوطلبان قرار بگیرند.
- علوم و صنایع غذایی: علوم غذایی نیز یکی دیگر از حوزه‌هایی است که ارتباط میان علوم زیستی، شیمی، میکروبیولوژی و فناوری را به صنعت غذا پیوند می‌دهد.
در نتیجه، بهتر است هنگام انتخاب رشته، به‌جای اینکه فقط چند رشته مشهور را بشناسیم، نقشه کلی رشته‌های قابل انتخاب را ببینیم.
مشاهده رشته‌های دانشگاهی قابل انتخاب از گروه علوم تجربی
وزارت علوم یا وزارت بهداشت؛ کدام مسیر؟
یکی از سؤال‌های مهمی که ممکن است برای علاقه‌مندان به رشته‌های زیستی و علوم مرتبط ایجاد شود، تفاوت میان مسیرهای آموزشی زیر نظر وزارت علوم و وزارت بهداشت است.این تفاوت به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که به رشته‌هایی مانند زیست‌شناسی، زیست‌فناوری، میکروبیولوژی، علوم آزمایشگاهی و رشته‌های مرتبط با سلامت علاقه‌مند باشید.
قرار نیست انتخاب بین این دو را به «کدام بهتر است؟» محدود کنیم؛ چون پاسخ یکسانی برای همه وجود ندارد. رشته موردنظر، هدف تحصیلی، مسیر شغلی، علاقه فردی و نوع فعالیتی که در آینده می‌خواهید انجام دهید، همگی در این انتخاب نقش دارند. به همین دلیل، تفاوت وزارت علوم و وزارت بهداشت را بهتر است در یک راهنمای جداگانه بررسی کنیم؛ از ساختار آموزشی و رشته‌ها گرفته تا ادامه تحصیل و مسیرهای شغلی.
وزارت علوم و وزارت بهداشت چه تفاوتی با هم دارند؟
چطور مسیر مناسب خودمان را انتخاب کنیم؟
انتخاب رشته زمانی منطقی‌تر می‌شود که فقط به نام رشته یا میزان محبوبیت آن نگاه نکنیم.
چند سؤال ساده می‌تواند به تصمیم‌گیری کمک کند:
- به چه حوزه‌ای علاقه دارم؟ آیا بیشتر به درمان و سلامت انسان علاقه دارید؟ کار آزمایشگاهی و پژوهشی را ترجیح می‌دهید؟ به زیست‌فناوری و فناوری‌های نوین علاقه‌مندید؟ یا طبیعت، کشاورزی، محیط‌زیست و غذا برایتان جذاب‌تر است؟
- در چه کاری توانمندتر هستم؟ علاقه مهم است، اما تنها عامل نیست. نوع فعالیتی که با توانایی‌ها و ویژگی‌های شخصیتی شما سازگار است نیز اهمیت دارد.
- هدف من از دانشگاه چیست؟ ممکن است هدف یک نفر ورود سریع‌تر به بازار کار باشد و فرد دیگری از ابتدا به پژوهش، ادامه تحصیل یا فعالیت علمی علاقه داشته باشد.
- شرایط زندگی من چگونه است؟ محل دانشگاه، امکان جابه‌جایی، هزینه‌های تحصیل و زندگی و شرایط خانوادگی نیز از عواملی هستند که در تصمیم نهایی باید در نظر گرفته شوند.
بنابراین، «بهترین رشته» برای همه یکسان نیست. انتخاب مناسب، رشته‌ای است که میان علاقه، توانایی، شرایط و هدف آینده شما تناسب بیشتری ایجاد کند.
بعد از کارشناسی چه مسیرهایی پیش روی ماست؟
انتخاب رشته کارشناسی، پایان مسیر دانشگاهی نیست. پس از پایان دوره کارشناسی، بسته به رشته و هدف فرد، مسیرهای مختلفی می‌تواند ادامه پیدا کند:
- ادامه تحصیل: یکی از مسیرهای اصلی، ورود به مقطع کارشناسی ارشد و سپس در صورت تمایل، ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر است.
برای دانشجویان حوزه‌های زیستی و فناوری‌های نوین، ادامه تحصیل می‌تواند مسیر تخصصی‌تری را در حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری، ژنتیک، علوم سلولی و مولکولی، بیوانفورماتیک و سایر حوزه‌های مرتبط ایجاد کند.
البته اینکه یک فارغ‌التحصیل دقیقاً به چه رشته‌ها و گرایش‌هایی می‌تواند وارد شود، به رشته کارشناسی و قوانین پذیرش بستگی دارد.
مسیر ادامه تحصیل از کارشناسی تا دکترا را ببینید.
- ورود به بازار کار: دومین مسیر، ورود به بازار کار است. نوع فرصت‌های شغلی کاملاً به رشته، مهارت، تجربه و حوزه فعالیت فرد بستگی دارد.
- مسیر بین‌المللی: ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه‌ای در خارج از کشور نیز برای برخی افراد یکی از اهداف آینده است. اما این مسیر برای همه رشته‌ها یکسان نیست و عواملی مانند اعتبار مدرک، شرایط کشور مقصد، زبان، مهارت و الزامات حرفه‌ای می‌توانند در آن مؤثر باشند.
آینده شغلی رشته‌های تجربی چگونه است؟
وقتی صحبت از آینده رشته تجربی می‌شود، معمولاً ذهن بسیاری از افراد مستقیماً به پزشکی، دندانپزشکی یا داروسازی می‌رود. اما بازار کار این گروه بسیار گسترده‌تر از چند رشته شناخته‌شده است.
بسته به رشته و مهارت‌های کسب‌شده، مسیرهای شغلی می‌توانند در حوزه‌هایی مانند سلامت و درمان، آزمایشگاه و تشخیص، پژوهش، صنعت دارو و زیست‌فناوری، صنایع غذایی، محیط‌زیست، کشاورزی و منابع طبیعی، آموزش، شرکت‌های دانش‌بنیان و فناوری‌های نوین شکل بگیرند. در بسیاری از حوزه‌های جدید نیز صرف داشتن مدرک دانشگاهی کافی نیست و مهارت‌های تخصصی، تجربه عملی، کار با ابزارها و نرم‌افزارها و توانایی پژوهش می‌توانند نقش مهمی در آینده شغلی داشته باشند.
مسیرهای شغلی و بازارکار رشته‌های تجربی
آیا مهاجرت و ادامه تحصیل در خارج از کشور هم یک مسیر است؟
بله، برای برخی از دانشجویان، ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه‌ای در خارج از کشور می‌تواند یکی از مسیرهای آینده باشد؛ اما بهتر است مهاجرت را دلیل اصلی انتخاب یک رشته قرار ندهیم. مسیر مهاجرت به رشته، مقطع تحصیلی، سوابق علمی، مهارت‌ها، زبان، کشور مقصد و شرایط آن کشور بستگی دارد. به‌خصوص در رشته‌های علوم زیستی و فناوری‌های نوین، مسیرهای پژوهشی و دانشگاهی می‌توانند اهمیت زیادی داشته باشند. بنابراین اگر مهاجرت یکی از اهداف شماست، بهتر است از همان دوران کارشناسی درباره مسیر تحصیلی، مهارت‌های موردنیاز، سابقه پژوهشی و گزینه‌های ادامه تحصیل آگاهی پیدا کنید.
راهنمای اپلای و مهاجرت برای دانشجویان علوم زیستی
از اینجا به بعد چه بخوانیم؟
اگر هنوز در مرحله انتخاب رشته هستید، لازم نیست همه جزئیات را یک‌باره بدانید. بهتر است قدم‌به‌قدم پیش بروید.
- اول: با رشته‌هایی که می‌توانید انتخاب کنید آشنا شوید.
- دوم: تفاوت مسیرهای وزارت علوم و وزارت بهداشت را بررسی کنید.
- سوم: رشته‌های موردعلاقه خود را از نظر محتوای تحصیلی و فضای کاری بشناسید.
- چهارم: مسیر ادامه تحصیل و بازار کار آنها را بررسی کنید.
- پنجم: در نهایت با در نظر گرفتن نتیجه کنکور، علاقه، توانایی و شرایط شخصی، انتخاب خود را انجام دهید.
در این بخش، هدف این است که ابتدا نقشه مسیر را ببینید و سپس، هرجا که به اطلاعات بیشتری نیاز داشتید، وارد صفحه تخصصی همان موضوع شوید. مسیر شما از اینجا شروع می‌شود:
کنکور تجربی ← شناخت گزینه‌ها ← انتخاب رشته ← دانشگاه ← ادامه تحصیل یا ورود به بازار کار ← تخصص و مهارت ← مسیر حرفه‌ای
و شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: رشته‌ای را فقط به خاطر نام یا محبوبیتش انتخاب نکنید؛ ابتدا ببینید قرار است شما را به کجا برساند.
نویسنده: زهرا مفیدی
