آیا سلول‌های بنیادی، اکسیر جوان‌سازی و راز جاودانگی هستند؟

مقدمه

پیری پوست یک فرآیند پیچیده است که تحت‌تأثیر عوامل درونی (ژنتیکی) و بیرونی (محیطی) قرار دارد. این فرآیند منجر به تغییراتی مانند چین و چروک، ازدست‌دادن خاصیت ارتجاعی، خشکی، بی‌نظمی‌های رنگدانه‌ای و نازک شدن پوست می‌شود. پیری درونی ناشی از فرآیندهای بیولوژیکی مانند کاهش تولید کلاژن، پیری سلولی و اختلال عملکرد میتوکندری است که منجر به کاهش تدریجی در بازسازی پوست می‌شود. در حالی‌که پیری بیرونی عمدتاً ناشی از قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش، آلودگی، استرس اکسیداتیو و سبک زندگی است که آسیب ساختاری و التهاب را تسریع می‌کند.

تحقیقات اخیر، درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی را به‌عنوان مداخلات امیدوارکننده برای جوان‌سازی پوست برجسته می‌کند که منجر به بهبود سنتز کلاژن، آبرسانی و خاصیت ارتجاعی می‌شود. این رویکردها بر آنتی‌اکسیدان‌ها، درمان با اگزوزوم، پیوند نانوفَت و میکرونیدلینگ متمرکز هستند و هدف آن‌ها بازگرداندن یکپارچگی پوست و مقابله با اثرات پیری است. روش‌های متعددی برای کنترل پیری پوست صورت با استفاده از درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.^. این روش‌ها با هدف کاهش استرس اکسیداتیو، افزایش بازسازی و بهبود سلامت کلی پوست انجام می‌شوند.

1. درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی

• سلول‌های بنیادی مشتق از بافت چربی(ADSCs) : سلول‌های بنیادی مشتق از بافت چربی اتولوگ، از بافت چربی خود بیمار استخراج شده و برای جوان‌سازی پوست استفاده می‌شوند. ADSCها سنتز کلاژن، رگ‌زایی و بازسازی سلولی را تقویت کرده و خاصیت ارتجاعی بافت پوست را بهبود می‌بخشند. آن‌ها به دلیل فعالیت پاراکرین، توانایی در افزایش رگ‌زایی و تعدیل ایمنی، به‌طور گسترده در پزشکی بازساختی مورد استفاده قرار می‌گیرند. آن‌ها خواص آنتی‌اکسیدانی از خود نشان می‌دهند و به مقابله با استرس اکسیداتیو (OS) و بهبود جوان‌سازی پوست کمک می‌کنند.
• سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs):MSC های مشتق از مغز استخوان و بند ناف به دلیل توانایی‌شان در کاهش چین و چروک و افزایش آبرسانی پوست نظر محققان را به خود جلب کرده‌است. این سلول‌ها فاکتورهای رشد ترشح می‌کنند که فعالیت فیبروبلاست و بازسازی ماتریکس خارج سلولی را تحریک می‌کنند. آن‌ها فاکتورهای رشد و سیتوکین‌هایی ترشح می‌کنند که سنتز کلاژن، تکثیر فیبروبلاست و ترمیم زخم را افزایش می‌دهند. درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی نویدبخش بوده‌اند، اما نگرانی‌هایی مانند تومورزایی و رد پیوند، استفاده بالینی آن‌ها را محدود می‌کند. به‌همین دلیل، وزیکول‌های خارج سلولی مشتق از سلول‌های بنیادی بافت چربی (ASCEs) یک جایگزین درمانی بدون سلول با خواص بازسازی‌کننده ارائه می‌دهند.
• محیط‌کشت حاوی سلول‌های بنیادی (SC-CM): SC-CM  یک محیط‌کشت حاوی مولکول‌های فعال زیستی است که خاصیت ارتجاعی پوست را بهبود می‌بخشد و پیگمنت‌سازی را کاهش می‌دهد. SC-CM  حاوی مولکول‌های فعال زیستی است که فعالیت فیبروبلاست را تحریک کرده، التهاب را کاهش داده و بازسازی ماتریکس خارج سلولی (ECM) را بهبود می‌بخشد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که SC-CM همراه با میکرونیدلینگ به‌طور قابل‌توجهی خاصیت ارتجاعی و آبرسانی پوست را بهبود می‌بخشد.
• وزیکول‌های خارج سلولی مشتق از سلول‌های بنیادی: این وزیکول‌ها ساختارهای نانومتری هستند که پروتئین‌ها، لیپیدها و مواد ژنتیکی را حمل می‌کنند. اگزوزوم‌ها به ترمیم آسیب  DNA، کاهش استرس اکسیداتیو و تحریک تولید کلاژن کمک می‌کنند. مشخص شده‌است که وزیکول‌های خارج سلولی مشتق از MSCهای بند ناف انسان (hucMSC-ex) استرس اکسیداتیو را کاهش داده، آسیب DNA را ترمیم کرده و آپوپتوز را مهار می‌کنند.

2. درمان‌های ترکیبی

• میکرونیدلینگ + محلول‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی: میکرونیدلینگ نفوذ درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی و اثربخشی آن‌ها را افزایش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهند که میکرونیدلینگ همراه با محیط‌کشت مبتنی‌بر ADSC منجر به تولید بهتر کلاژن و کاهش چین و چروک می‌شود. HACS همراه با میکرونیدلینگ یک درمان مؤثر و ایمن برای پیری پوست صورت است. این روش درمانی با بهبود چین و چروک، خاصیت ارتجاعی، آبرسانی و رنگدانه‌سازی، جوان‌سازی پوست را افزایش می‌دهد.
• پیوند نانوفَت: نانوفَت شکل پالایش‌شده‌ای از بافت چربی و سرشار از سلول‌های استرومایی عروقی و فاکتورهای رشد است. از این مولکول‌ها در جوان‌سازی پوست استفاده می‌شود و می‌توان آن‌ها را با میکرونیدلینگ برای نتایج بهتر ترکیب کرد.

3. درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی + مواد زیستی

از فناوری نانو برای بهبود انتقال سلول‌های بنیادی و اثربخشی درمانی آن‌ها استفاده می‌شود. وزیکول‌های خارج سلولی (EVs) مشتق از سلول‌های بنیادی که با اسپیکول‌های اسفنج دریایی ترکیب شده‌اند، تکثیر فیبروبلاست و بازسازی ECM را افزایش می‌دهند.

• تعدیل مسیرهای سیگنالینگ: درمان‌هایی که مسیرهای MAPK، TGF-β و NF-κB را هدف قرار می‌دهند، به کاهش آسیب اکسیداتیو و بهبود سلامت پوست کمک می‌کنند. درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی می‌توانند با تنظیم این مسیرها، به کند شدن روند پیری منجر شوند.

نتیجه

درمان‌های مبتنی‌بر سلول‌های بنیادی و درمان‌های ترکیبی، راه‌حل‌های امیدوارکننده‌ای برای پیری پوست ارائه می‌دهند و استرس اکسیداتیو، التهاب و تخریب کلاژن را هدف قرار می‌دهند. ادغام فناوری نانو، میکرونیدلینگ و مواد زیستی، اثربخشی آن‌ها را افزایش می‌دهد. هدف تحقیقات آینده، بهبود این درمان‌ها برای مداخلات ضد‌پیری ایمن‌تر و کارآمدتر است.

Adipose-Derived Stem Cells (ADSCs)

Mesenchymal Stem Cells (MSCs)

Adipose tissue stem cell-derived exosomes (ASCEs)

Stem Cell-Conditioned Media (SC-CM)

Human umbilical cord MSC-derived exosomes (hucMSC-ex)

Stem cell-derived extracellular vesicles (EVs)

Extra Cellular Matrix ECM

منابع

1.Recent clinical trials with stem cells to slow or reverse normal aging processes

2.Mechanism of action and therapeutic effects of oxidative stress and stem cell-based materials in skin aging: Current evidence and future perspectives

3.Efficacy of combined treatment with human adipose tissue stem cell-derived exosome-containing solution and microneedling for facial skin aging: A 12-week prospective, randomized, split-face study

نویسنده: روان فخرالدین

دانلود PDF مقاله